Sosyal Medyada Satış Yapanlara Yeni Denetim Uygulamaları! İşte Detaylar

Son zamanlarda Türkiye'de hızla yükselen sosyal medya açık artırmaları, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın dikkatini çekti. Özellikle canlı yayınlar üzerinden yürütülen bu müzayedelerde, herhangi bir vergi yükümlülüğünün yerine getirilmeden büyük miktarlarda ticaret yapıldığı gözler önüne serildi.

Bakanlığa bağlı VDK ekipleri, bu dijital platformlarda denetimsiz gerçekleştirilen ticareti aylarca gizlice takip etti. Toplanan bilgiler, durumun beklenenden çok daha geniş bir kapsamda olduğunu gösterdi.

Sosyal medya mezatçılarına nasıl ulaşıldı?

VDK'nın uzman ekipleri, mezatçıların izini sürme konusunda alışılmadık bir yöntem benimsedi. Denetim çalışanları, sıradan bir alıcı rolü üstlenerek bu açık artırmalara katıldı. Bu sayede hem satışa sunulan ürünlerin detayları kaydedildi hem de ödeme sürecinde kullanılan banka bilgileri toplandı.

Günde birçok farklı hesap üzerinden yapılan eş zamanlı satışlar, geleneksel takip yöntemlerinin yetersiz kaldığını ortaya koydu. Bunun sonucunda ekipler, dijital istihbarat araçları ve otomatik veri toplama yazılımlarını kullanarak araştırmanın kapsamını genişletti.

Denetim sürecinde mezatçıların faaliyetleri hakkında şu bulgular elde edildi:

• Satıcılar, sosyal medya üzerinden kapalı gruplar oluşturarak sadece belirli üyelere açık canlı yayınlar gerçekleştirdi.
• Açık artırma ürünleri önceden mesajlaşma uygulamaları aracılığıyla muhtemel alıcılara duyuruldu.
• Sürekli alıcılara özel fiyatlar sunularak sadık bir müşteri tabanı oluşturuldu.

Yarım milyar liralık vergisiz ticaret altı ayda gerçekleşti

Denetim ekiplerinin banka işlemleri üzerinden yaptıkları analiz, dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Sadece altı ay içinde sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen açık artırmalarda el değiştiren ürünlerin toplam değeri 500 milyon liranın üzerinde tespit edildi ve bu rakam tamamen devlete hiç vergi ödenmeden elde edildi.

Soruşturmanın ilk aşamasında, 50'den fazla satıcı resmi inceleme kapsamına alındı. Uzmanların geniş çaplı değerlendirmelerine göre, bu ticaret yöntemiyle son iki yıl içerisinde devletin kasasına girmesi gereken yaklaşık 1 milyar lira vergi kaybı yaşandığı belirtildi.

Satıcıların denetimden kaçmak için uyguladığı yöntemler neler?

Sosyal medya mezatçıları, iz bırakmamak için çok sistematik bir kaçınma stratejisi geliştirmiş görünmektedir. Uygulanan başlıca yöntemler şu şekilde sıralanabilir:

• Ödeme yapılan banka hesapları sıkça değiştirildi, böylece tek bir hesapta yüksek tutarların birikmesi engellendi.
• Satıcılar, hesaplarını kendi adlarına değil, çevresindeki farklı kişilerin üzerine açarak kayıtlardan kaçındı.
• Alıcılardan havale süreçlerinde açıklama kısmına alışverişle ilgili herhangi bir not bırakmamaları istendi.
• Kazanan teklif sahipleriyle ödeme bilgileri sadece özel mesaj yoluyla paylaşıldı.

Tüm bu taktikler, yapılan finansal işlemlerin ticari bir faaliyet olduğunu gizlemeye yönelik bilinçli adımlardı.

Açık artırmalarda hangi ürünler satıldı?

Dijital ortamda yapılan açık artırmalarda satılan ürünlerin yelpazesi oldukça geniş. Denetim raporlarında öne çıkan ana başlıklar arasında, süs ve yarış güvercinleri gibi canlı hayvanlar, marka taklitleri, doğa sporları ekipmanları, el yapımı tespihler, koleksiyon amaçlı çakmaklar ve kompakt elektrikli ev aletleri yer aldı.

Özellikle bıçak satışları dikkat çekici boyutlara ulaştı. Yerli seri üretim bıçaklar yaklaşık bin lira seviyesine satılırken, ithal modeller 10 bin liraya kadar çıkıyordu. El yapımı özel tasarım bıçakların fiyatları ise 75 bin liradan başlayarak 200 bin liraya kadar yükselebiliyordu.

Yasadışı ürünler de satıldı mı?

Denetim sürecinde yalnızca vergi kaybı değil, aynı zamanda doğrudan suç teşkil eden satışlar da tespit edildi. Satışa sunulan bıçakların bazıları, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a muhalefet ediyordu.

Uluslararası ticaret yasaklarıyla korunan fildişi kabzalara sahip bıçakların da bu platformlarda satışa sunulduğu gözlemlendi. Sahte ve taklit ürünlerin piyasada yaygınlaşması ise alıcılar için büyük bir mağduriyet kaynağı oluşturdu.

Bakan Şimşek'ten sosyal medya satışlarına dair uyarı

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin değerlendirmesinde kayıt dışı ekonomi ile mücadele çabalarının sürekli olarak genişletildiğini belirtti.

Şimşek, "Sosyal medya pek çok fırsat ve aynı zamanda risk barındırıyor. Vergi ödemekten kaçınmak amacıyla sosyal medyanın kullanılması hem devletin vergi kaybına hem de vatandaşların güvensiz alışveriş nedeniyle zor durumda kalmasına yol açıyor. Kayıt dışı faaliyetlerle mücadelede vatandaşlarımızın yanında olmayı sürdüreceğiz." dedi.

Sosyal medyada satış yapmak vergi gerektiriyor mu?

Türkiye'de internet ve sosyal medya üzerinden düzenli gelir elde eden herkes, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından ticari kazanç sahibi olarak kabul ediliyor. Bu durum, sadece influencer'lar için değil, açık artırma ile ürün satan kişiler için de geçerli bir durumdur.

2022 yılından itibaren uygulanan özel vergi rejimi kapsamında sosyal medya üzerinden gelir elde edenlerin belirli şartları sağladıkları takdirde, kazançlarının yüzde 15'ini banka aracılığıyla otomatik olarak stopaj olarak ödemeleri gerekiyor. Ancak, 2025 yılı için belirlenen 4 milyon 300 bin liralık üst sınırın aşılması durumunda, gelir beyanında bulunulması zorunluluğu doğuyor.

Kayıt dışı satış yapanları hangi yaptırımlar bekliyor?

Sosyal medya üzerinden vergi yükümlülüklerini yerine getirmeden ticaret yapanların karşılaşabileceği yaptırımlar oldukça ciddidir:

• Vergi Ziyaı Cezası: Ödenmemiş verginin bir katına kadar ek mali yükümlülük getirilmesi
• Gecikme Faizi: Borcun doğduğu andan itibaren her ay için hesaplanan faiz yükü
• Usulsüzlük Yaptırımları: Mükellefiyet kaydı açmama, defter tutmama ve beyanname vermeme gibi ihlallere uygulanacak ayrı cezalar
• Geriye Dönük Tarh: Son beş yıl içerisinde geriye dönük vergi hesaplaması ve tebliği

Vergi Denetim Kurulu'nun 2017-2025 dönemindeki incelemelerinde sosyal medya alanında toplam 7,7 milyar TL'lik matrah farkı ve 1,2 milyar TL'lik vergi farkı tespit ettiği göz önüne alındığında, denetimlerin giderek sıkılaştığı anlaşılmaktadır.